VDS Sunucuya SSH ile Bağlanma Rehberi (PuTTY & Terminal)
Linux VDS sunucunuza SSH ile bağlanma adımları: PuTTY, Terminal, anahtar tabanlı kimlik doğrulama, Path Panel firewall kuralı ve güvenlik ipuçları.
RAID seviyeleri (0/1/5/10) karşılaştırması, mdadm ile yazılım RAID kurulumu, smartctl ile disk sağlığı kontrolü, smartd izleme ve SMART verilerini yorumlama.
Sunucu ortamlarında disk arızaları kaçınılmazdır. RAID (Redundant Array of Independent Disks) teknolojisi, birden fazla diski birleştirerek veri güvenliğini ve/veya performansı artırır. Bu rehberde RAID seviyelerini, Linux'ta yazılım RAID kurulumunu ve smartctl ile disk sağlığı izlemeyi öğreneceksiniz.
Veri, diskler arasında eşit olarak dağıtılır.
Veri, tüm disklere aynı anda yazılır.
Veri ve parite bilgisi tüm diskler arasında dağıtılır.
RAID 1 ve RAID 0'ın kombinasyonu.
| Özellik | RAID 0 | RAID 1 | RAID 5 | RAID 10 |
|---|---|---|---|---|
| Min. disk | 2 | 2 | 3 | 4 |
| Kapasite | %100 | %50 | %(N-1)/N | %50 |
| Okuma hızı | Çok yüksek | Yüksek | Yüksek | Çok yüksek |
| Yazma hızı | Çok yüksek | Normal | Orta | Yüksek |
| Arıza toleransı | 0 disk | 1 disk | 1 disk | 1/çift |
| Veri güvenliği | Yok | Yüksek | Yüksek | Çok yüksek |
REXE fiziksel sunucularında donanım RAID kontrolcüsü bulunabilir. Yazılım RAID, donanım RAID'e alternatif olarak Linux çekirdeği tarafından yönetilir.
# Ubuntu/Debian
sudo apt update
sudo apt install mdadm -y
# CentOS/AlmaLinux
sudo dnf install mdadm -y
# Mevcut diskleri listele
lsblk
fdisk -l
# Disk bilgilerini görüntüle
sudo fdisk -l /dev/sdb
sudo fdisk -l /dev/sdc
# Disklerde mevcut RAID imzası varsa temizle
sudo mdadm --zero-superblock /dev/sdb
sudo mdadm --zero-superblock /dev/sdc
# RAID 1 dizisi oluştur
sudo mdadm --create /dev/md0 \
--level=1 \
--raid-devices=2 \
/dev/sdb /dev/sdc
# Oluşturma işlemini onayla (yes yazın)
# RAID durumunu izle
watch cat /proc/mdstat
# Tamamlanma durumunu kontrol et
cat /proc/mdstat
# RAID 5 dizisi oluştur (3 disk)
sudo mdadm --create /dev/md0 \
--level=5 \
--raid-devices=3 \
/dev/sdb /dev/sdc /dev/sdd
# Yedek disk ekle (hot spare)
sudo mdadm --create /dev/md0 \
--level=5 \
--raid-devices=3 \
--spare-devices=1 \
/dev/sdb /dev/sdc /dev/sdd /dev/sde
# mdadm.conf dosyasını güncelle
sudo mdadm --detail --scan | sudo tee -a /etc/mdadm/mdadm.conf
# initramfs'i güncelle
sudo update-initramfs -u
# RAID durumunu görüntüle
sudo mdadm --detail /dev/md0
# ext4 dosya sistemi oluştur
sudo mkfs.ext4 /dev/md0
# Bağlama noktası oluştur
sudo mkdir /mnt/raid
# Bağla
sudo mount /dev/md0 /mnt/raid
# /etc/fstab'a ekle (kalıcı bağlama)
echo '/dev/md0 /mnt/raid ext4 defaults 0 0' | sudo tee -a /etc/fstab
# RAID durumunu görüntüle
sudo mdadm --detail /dev/md0
# Tüm RAID dizilerini listele
cat /proc/mdstat
# Arızalı diski işaretle
sudo mdadm /dev/md0 --fail /dev/sdb
# Arızalı diski kaldır
sudo mdadm /dev/md0 --remove /dev/sdb
# Yeni disk ekle
sudo mdadm /dev/md0 --add /dev/sdb
# RAID'i durdur
sudo mdadm --stop /dev/md0
# RAID'i başlat
sudo mdadm --assemble /dev/md0
smartctl, disklerin S.M.A.R.T. (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) verilerini okur.
# Ubuntu/Debian
sudo apt install smartmontools -y
# CentOS/AlmaLinux
sudo dnf install smartmontools -y
# Disk bilgilerini görüntüle
sudo smartctl -i /dev/sda
# SMART durumunu kontrol et
sudo smartctl -H /dev/sda
# Çıktı: SMART overall-health self-assessment test result: PASSED
# Tüm SMART verilerini görüntüle
sudo smartctl -a /dev/sda
# Kısa özet
sudo smartctl -s on -a /dev/sda
# Kısa test (1-2 dakika)
sudo smartctl -t short /dev/sda
# Uzun test (birkaç saat)
sudo smartctl -t long /dev/sda
# Test sonuçlarını görüntüle
sudo smartctl -l selftest /dev/sda
# Test ilerlemesini kontrol et
sudo smartctl -a /dev/sda | grep -i "test"
Önemli SMART öznitelikleri:
# Öznitelikleri görüntüle
sudo smartctl -A /dev/sda
| ID | Öznitelik | Açıklama | Kritik Değer |
|---|---|---|---|
| 1 | Raw_Read_Error_Rate | Ham okuma hata oranı | 0 olmalı |
| 5 | Reallocated_Sector_Ct | Yeniden tahsis edilen sektör sayısı | 0 olmalı |
| 9 | Power_On_Hours | Toplam çalışma saati | Bilgi amaçlı |
| 10 | Spin_Retry_Count | Dönüş yeniden deneme sayısı | 0 olmalı |
| 187 | Reported_Uncorrect | Düzeltilemeyen hata sayısı | 0 olmalı |
| 188 | Command_Timeout | Komut zaman aşımı | 0 olmalı |
| 197 | Current_Pending_Sector | Bekleyen sektör sayısı | 0 olmalı |
| 198 | Offline_Uncorrectable | Çevrimdışı düzeltilemeyen | 0 olmalı |
| 199 | UDMA_CRC_Error_Count | CRC hata sayısı | 0 olmalı |
ID 5 (Reallocated_Sector_Ct), 197 (Current_Pending_Sector) veya 198 (Offline_Uncorrectable) değerleri 0'dan büyükse disk arızaya yakın olabilir. Hemen yedek alın!
# NVMe disk bilgileri
sudo smartctl -i /dev/nvme0
# NVMe SMART verileri
sudo smartctl -a /dev/nvme0
# NVMe sağlık durumu
sudo smartctl -H /dev/nvme0
smartd, arka planda çalışarak disk sağlığını sürekli izler ve sorun tespit ettiğinde bildirim gönderir.
# Yapılandırma dosyasını düzenle
sudo nano /etc/smartd.conf
# Tüm diskleri izle, sorun varsa e-posta gönder
DEFAULTS -a -o on -S on -n standby,q -s (S/../.././02|L/../../6/03) -m admin@rexe.tr -M exec /usr/share/smartmontools/smartd-runner
# Belirli bir diski izle
/dev/sda -a -o on -S on -m admin@rexe.tr
/dev/sdb -a -o on -S on -m admin@rexe.tr
# Tüm diskleri otomatik algıla
DEVICESCAN -a -o on -S on -m admin@rexe.tr
# smartd servisini etkinleştir
sudo systemctl enable --now smartd
# Durumu kontrol et
sudo systemctl status smartd
# Yapılandırmayı test et
sudo smartd -q onecheck
| Seçenek | Açıklama |
|---|---|
-a | Tüm SMART özniteliklerini izle |
-o on | Çevrimdışı testleri etkinleştir |
-S on | Öznitelik kaydetmeyi etkinleştir |
-s S/../.././02 | Kısa testi her gün 02:00'de çalıştır |
-s L/../../6/03 | Uzun testi her Cumartesi 03:00'de çalıştır |
-m email | Bildirim e-postası |
-n standby,q | Bekleme modundaki diskleri uyandırma |
# Tüm disklerin hızlı sağlık kontrolü
for disk in /dev/sd[a-z]; do
echo "=== $disk ==="
sudo smartctl -H $disk 2>/dev/null | grep -E "PASSED|FAILED|result"
done
# Disk sıcaklığını kontrol et
sudo smartctl -A /dev/sda | grep -i temperature
# Disk çalışma saatini kontrol et
sudo smartctl -A /dev/sda | grep Power_On_Hours
# Hata loglarını görüntüle
sudo smartctl -l error /dev/sda
# Disk bilgilerini JSON formatında al
sudo smartctl -j -a /dev/sda
# RAID dizisindeki disklerin SMART durumunu kontrol et
sudo mdadm --detail /dev/md0 | grep -E "State|Active|Failed"
# RAID'deki her diskin sağlığını kontrol et
for disk in /dev/sdb /dev/sdc /dev/sdd; do
echo "=== $disk ==="
sudo smartctl -H $disk
done
# RAID olaylarını izle
sudo mdadm --monitor --scan --daemonise
# RAID e-posta bildirimi
sudo nano /etc/mdadm/mdadm.conf
# MAILADDR admin@rexe.tr satırını ekle
RAID ve SMART izlemeyi birlikte kullanın. SMART, disk arızasını önceden tahmin ederken RAID, arıza anında veri kaybını önler. İkisi birlikte kapsamlı bir disk güvenliği stratejisi oluşturur.
RAID ve disk sağlığı izleme, REXE sunucularında veri güvenliğinin temel bileşenleridir. RAID 1 veya RAID 10, kritik veriler için yüksek güvenilirlik sağlarken smartctl ve smartd ile disk arızalarını önceden tespit edebilirsiniz. Düzenli SMART testleri ve RAID durumu kontrolü, beklenmedik veri kayıplarını önlemenin en etkili yoludur.
Kullanım amacına göre değişir: Yüksek performans + güvenilirlik için RAID 10 (4+ disk), maliyet etkin güvenilirlik için RAID 5 (3+ disk), basit yedekleme için RAID 1 (2 disk). Üretim veritabanları için RAID 10 önerilir. RAID 0 veri güvenliği sağlamaz, sadece performans artırır.
Hemen yeni bir disk temin edin. 'sudo mdadm /dev/md0 --fail /dev/sdb' ile arızalı diski işaretleyin, 'sudo mdadm /dev/md0 --remove /dev/sdb' ile kaldırın, yeni diski takın ve 'sudo mdadm /dev/md0 --add /dev/sdc' ile ekleyin. RAID otomatik olarak yeniden oluşturulur.
Hemen veri yedeği alın! 'sudo smartctl -a /dev/sda' ile detaylı SMART verilerini inceleyin. Reallocated_Sector_Ct, Current_Pending_Sector veya Offline_Uncorrectable değerleri yüksekse disk arızaya yakındır. Diski en kısa sürede değiştirin.
Donanım RAID, özel bir kontrolcü kartı kullanır ve CPU'yu yük bindirmez; daha hızlı ve güvenilirdir ancak pahalıdır. Yazılım RAID (mdadm), Linux çekirdeği tarafından yönetilir; ücretsizdir ve esnektir ancak CPU kullanır. REXE fiziksel sunucularında donanım RAID tercih edilir.
Hayır! RAID, disk arızasına karşı koruma sağlar ancak yedeklemenin yerini tutmaz. Yanlışlıkla silinen dosyalar, fidye yazılımı saldırıları veya mantıksal hatalar RAID tarafından korunmaz. RAID + düzenli yedekleme birlikte kullanılmalıdır.
Linux VDS sunucunuza SSH ile bağlanma adımları: PuTTY, Terminal, anahtar tabanlı kimlik doğrulama, Path Panel firewall kuralı ve güvenlik ipuçları.
Windows Server VDS sunucunuza Uzak Masaüstü (RDP) ile bağlanma adımları, NLA güvenlik ayarları, Path Panel firewall kuralı ve sorun giderme rehberi.
REXE panel üzerinden VDS sunucunuzun işletim sistemini değiştirme adımları, yedekleme önerileri, desteklenen Linux ve Windows Server sürümleri.