VDS Sunucuya SSH ile Bağlanma Rehberi (PuTTY & Terminal)
Linux VDS sunucunuza SSH ile bağlanma adımları: PuTTY, Terminal, anahtar tabanlı kimlik doğrulama, Path Panel firewall kuralı ve güvenlik ipuçları.
Linux'ta swap alanı nedir, swap dosyası oluşturma, swappiness ayarı, swap kullanımını izleme ve performans optimizasyonu için kapsamlı rehber.
Swap alanı, fiziksel RAM dolduğunda işletim sisteminin disk üzerinde kullandığı sanal bellek alanıdır. Bellek baskısı altında sistemin çökmesini önler ve uygulamaların çalışmaya devam etmesini sağlar. Bu rehberde swap dosyası oluşturma, yapılandırma ve izleme konularını ele alacağız.
Swap, RAM'in yerini tutmaz; yalnızca acil durum tamponu olarak işlev görür. Sürekli yüksek swap kullanımı, RAM yetersizliğinin işaretidir.
Swap alanı iki şekilde oluşturulabilir:
| Yöntem | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| Swap bölümü | Daha hızlı | Boyut değiştirilemez |
| Swap dosyası | Esnek, boyut değiştirilebilir | Biraz daha yavaş |
Modern sistemlerde swap dosyası tercih edilir çünkü boyutu dinamik olarak değiştirilebilir.
Ne zaman swap gereklidir?
# Swap kullanımını göster
swapon --show
# Bellek ve swap özetini göster
free -h
# Detaylı bellek bilgisi
cat /proc/meminfo | grep -i swap
# Swap alanlarını listele
cat /proc/swaps
# 2 GB swap dosyası oluştur (dd yöntemi)
sudo dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=2048
# veya fallocate ile (daha hızlı)
sudo fallocate -l 2G /swapfile
# Dosya boyutunu doğrula
ls -lh /swapfile
# Sadece root okuyabilsin
sudo chmod 600 /swapfile
# İzinleri doğrula
ls -la /swapfile
# Çıktı: -rw------- 1 root root 2.0G ...
# Swap alanı olarak işaretle
sudo mkswap /swapfile
# Swap'ı aktif et
sudo swapon /swapfile
# Doğrula
swapon --show
free -h
Sunucu yeniden başlatıldığında swap'ın otomatik aktif olması için /etc/fstab'a ekleyin:
# /etc/fstab'a ekle
echo '/swapfile none swap sw 0 0' | sudo tee -a /etc/fstab
# Doğrula
cat /etc/fstab | grep swap
Mevcut swap dosyasını büyütmek için:
# Swap'ı devre dışı bırak
sudo swapoff /swapfile
# Yeni boyutta dosya oluştur (4 GB)
sudo fallocate -l 4G /swapfile
# Yeniden biçimlendir
sudo mkswap /swapfile
# Yeniden etkinleştir
sudo swapon /swapfile
# Doğrula
free -h
Swappiness, çekirdeğin swap kullanma eğilimini belirleyen 0-100 arası bir değerdir:
| Değer | Davranış |
|---|---|
| 0 | Swap'ı mümkün olduğunca az kullan |
| 10 | Sunucular için önerilen değer |
| 60 | Linux varsayılanı |
| 100 | Agresif swap kullanımı |
# Mevcut swappiness değerini göster
cat /proc/sys/vm/swappiness
# Geçici olarak değiştir (reboot'ta sıfırlanır)
sudo sysctl vm.swappiness=10
# Kalıcı olarak değiştir
echo 'vm.swappiness=10' | sudo tee -a /etc/sysctl.conf
# Değişikliği uygula
sudo sysctl -p
Sunucular için swappiness=10 önerilir. Bu değer, RAM dolmadan swap kullanımını minimize eder ve disk I/O'yu azaltır.
Swappiness ile birlikte vfs_cache_pressure da ayarlanabilir:
# Mevcut değeri göster
cat /proc/sys/vm/vfs_cache_pressure
# Daha az agresif cache temizleme (50 önerilir)
echo 'vm.vfs_cache_pressure=50' | sudo tee -a /etc/sysctl.conf
sudo sysctl -p
# Anlık bellek ve swap durumu
free -h
# Sürekli izleme (2 saniyede bir)
watch -n 2 free -h
# Hangi işlemler swap kullanıyor?
for file in /proc/*/status; do
awk '/VmSwap|Name/{printf $2 " " $3 "\n"}' $file
done | sort -k 2 -n -r | head -10
# vmstat ile izleme
vmstat 2 5
# top ile izleme (VIRT, RES, SHR sütunları)
top
vmstat 1 5
# si: saniyede swap'a okunan blok sayısı
# so: saniyede swap'a yazılan blok sayısı
# si ve so sürekli yüksekse bellek yetersiz demektir
# Geçici olarak devre dışı bırak
sudo swapoff /swapfile
# Kalıcı olarak kaldır
sudo swapoff /swapfile
sudo rm /swapfile
# /etc/fstab'dan swap satırını da silin
Swap'ı devre dışı bırakmadan önce yeterli boş RAM olduğundan emin olun. Aksi takdirde sistem OOM (Out of Memory) hatasıyla karşılaşabilir.
Swap alanı, özellikle sınırlı RAM'e sahip sunucularda sistem kararlılığı için önemlidir. Swap dosyası oluşturmak, swappiness değerini optimize etmek ve swap kullanımını düzenli izlemek, sunucunuzun bellek yönetimini iyileştirir. Ancak swap, RAM yetersizliğinin kalıcı çözümü değildir; yüksek swap kullanımı görüyorsanız RAM yükseltmeyi değerlendirin.
Genel kural: RAM 2 GB veya altındaysa RAM'in 2 katı swap; 2-8 GB RAM için RAM kadar swap; 8 GB üzeri için 4-8 GB swap yeterlidir. Hibernate kullanacaksanız en az RAM kadar swap gereklidir.
Yüksek swap kullanımı RAM yetersizliğinin işaretidir. Önce hangi işlemlerin en çok bellek kullandığını tespit edin ('top' veya 'htop' ile). Gereksiz servisleri durdurun veya RAM yükseltmeyi değerlendirin. Swappiness değerini düşürmek (10) de yardımcı olabilir.
SSD'ler HDD'lere göre çok daha fazla yazma işlemine dayanıklıdır, ancak yoğun swap kullanımı SSD ömrünü kısaltabilir. swappiness=10 ile swap kullanımını minimize edin. Modern SSD'lerde bu genellikle sorun olmaz.
Modern sistemlerde swap dosyası tercih edilir: boyutu dinamik olarak değiştirilebilir, oluşturması kolaydır ve performans farkı ihmal edilebilir düzeydedir. Swap bölümü yalnızca eski sistemlerde veya özel gereksinimlerde tercih edilir.
Linux VDS sunucunuza SSH ile bağlanma adımları: PuTTY, Terminal, anahtar tabanlı kimlik doğrulama, Path Panel firewall kuralı ve güvenlik ipuçları.
Windows Server VDS sunucunuza Uzak Masaüstü (RDP) ile bağlanma adımları, NLA güvenlik ayarları, Path Panel firewall kuralı ve sorun giderme rehberi.
REXE panel üzerinden VDS sunucunuzun işletim sistemini değiştirme adımları, yedekleme önerileri, desteklenen Linux ve Windows Server sürümleri.