Tmux ve Screen Kullanımı: SSH Oturum Yönetimi Rehberi

Uzak sunucularda çalışırken en büyük sorunlardan biri SSH bağlantısının kesilmesidir. Bağlantı koptuğunda çalışan işlemler de sonlanır. Tmux ve GNU Screen, bu sorunu çözen terminal çoklayıcı (multiplexer) araçlardır. Bu rehberde her iki aracı da öğrenecek, hangisini ne zaman kullanacağınızı anlayacaksınız.

Neden Tmux veya Screen Kullanmalısınız?

SSH oturumunuz kesildiğinde:

Çalışan derleme işlemleri durur
İndirmeler yarıda kalır
Uzun süren betikler sonlanır
Açık metin editörleri kapanır

Tmux ve Screen, oturumları sunucu tarafında canlı tutar. Bağlantınız kopsa bile işlemler arka planda çalışmaya devam eder. Yeniden bağlandığınızda kaldığınız yerden devam edersiniz.

Tmux daha modern ve aktif olarak geliştirilen bir araçtır. Screen ise daha eski ve yaygın olarak kurulu gelir. Her ikisini de bilmek faydalıdır.

Tmux Kurulumu

Ubuntu/Debian

hljs bash

sudo apt update
sudo apt install tmux -y

# Sürümü kontrol et
tmux -V

CentOS/AlmaLinux/RHEL

hljs bash

sudo dnf install tmux -y
# veya eski sistemlerde
sudo yum install tmux -y

Tmux Temel Kullanımı

Oturum Yönetimi

hljs bash

# Yeni oturum başlat
tmux

# İsimli oturum başlat
tmux new-session -s myproject
# veya kısaca
tmux new -s myproject

# Oturumdan ayrıl (detach) — işlemler çalışmaya devam eder
# Ctrl+b, ardından d

# Mevcut oturumları listele
tmux list-sessions
# veya kısaca
tmux ls

# Oturuma yeniden bağlan (attach)
tmux attach-session -t myproject
# veya kısaca
tmux attach -t myproject

# Son oturuma bağlan
tmux attach

# Oturumu sonlandır
tmux kill-session -t myproject

# Tüm oturumları sonlandır
tmux kill-server

Tmux Prefix Tuşu

Tmux'ta tüm komutlar bir prefix tuşuyla başlar. Varsayılan prefix: Ctrl+b

Prefix'i gönderdikten sonra komut tuşuna basın:

Komut	Açıklama
`Ctrl+b d`	Oturumdan ayrıl (detach)
`Ctrl+b c`	Yeni pencere oluştur
`Ctrl+b n`	Sonraki pencereye geç
`Ctrl+b p`	Önceki pencereye geç
`Ctrl+b 0-9`	Numaralı pencereye geç
`Ctrl+b ,`	Pencereyi yeniden adlandır
`Ctrl+b &`	Mevcut pencereyi kapat
`Ctrl+b %`	Dikey bölme (sağa)
`Ctrl+b "`	Yatay bölme (aşağıya)
`Ctrl+b ok tuşları`	Bölmeler arası geçiş
`Ctrl+b z`	Bölmeyi tam ekran yap/geri al
`Ctrl+b [`	Kaydırma moduna gir
`Ctrl+b ?`	Yardım ekranı

Pencere Yönetimi

hljs bash

# Tmux içindeyken yeni pencere aç
# Ctrl+b, ardından c

# Pencereleri listele
# Ctrl+b, ardından w

# Pencereyi yeniden adlandır
# Ctrl+b, ardından ,

# Pencereyi kapat
# Ctrl+b, ardından &

Bölme (Pane) Yönetimi

Bölmeler, tek bir pencereyi birden fazla terminale ayırmanızı sağlar.

hljs bash

# Dikey bölme (yan yana)
# Ctrl+b, ardından %

# Yatay bölme (üst-alt)
# Ctrl+b, ardından "

# Bölmeler arası geçiş
# Ctrl+b, ardından ok tuşları

# Bölmeyi tam ekran yap
# Ctrl+b, ardından z

# Bölmeyi kapat
# Ctrl+b, ardından x

# Bölme boyutunu ayarla
# Ctrl+b, ardından Ctrl+ok tuşları

Tmux Yapılandırması

Tmux'u özelleştirmek için ~/.tmux.conf dosyası oluşturun:

hljs bash

nano ~/.tmux.conf

hljs bash

# Prefix tuşunu Ctrl+a olarak değiştir (Screen'e benzer)
unbind C-b
set-option -g prefix C-a
bind-key C-a send-prefix

# Fare desteğini etkinleştir
set -g mouse on

# Pencere numaralandırmasını 1'den başlat
set -g base-index 1
setw -g pane-base-index 1

# Durum çubuğunu özelleştir
set -g status-bg colour235
set -g status-fg white
set -g status-left '[#S] '
set -g status-right '%H:%M %d-%b-%y'

# Geçmiş boyutunu artır
set -g history-limit 10000

hljs bash

# Yapılandırmayı yeniden yükle
tmux source-file ~/.tmux.conf
# veya tmux içinde:
# Ctrl+b, ardından :source-file ~/.tmux.conf

GNU Screen Kullanımı

Screen, tmux'tan daha eski ama birçok sistemde varsayılan olarak kurulu gelen bir araçtır.

Screen Kurulumu

hljs bash

# Ubuntu/Debian
sudo apt install screen -y

# CentOS/AlmaLinux
sudo dnf install screen -y

Screen Temel Komutları

hljs bash

# Yeni oturum başlat
screen

# İsimli oturum başlat
screen -S myproject

# Oturumdan ayrıl (detach)
# Ctrl+a, ardından d

# Oturumları listele
screen -ls

# Oturuma yeniden bağlan
screen -r myproject

# Birden fazla oturum varsa ID ile bağlan
screen -r 12345.myproject

# Oturumu sonlandır
# Screen içinde: Ctrl+a, ardından k
# Dışarıdan:
screen -X -S myproject quit

Screen Kısayolları

Screen'de prefix tuşu Ctrl+a'dır:

Komut	Açıklama
`Ctrl+a d`	Oturumdan ayrıl
`Ctrl+a c`	Yeni pencere oluştur
`Ctrl+a n`	Sonraki pencere
`Ctrl+a p`	Önceki pencere
`Ctrl+a "`	Pencere listesi
`Ctrl+a A`	Pencereyi yeniden adlandır
`Ctrl+a S`	Yatay bölme
`Ctrl+a	`
`Ctrl+a Tab`	Bölmeler arası geçiş
`Ctrl+a [`	Kaydırma modu
`Ctrl+a ?`	Yardım

Tmux vs Screen Karşılaştırması

Özellik	Tmux	Screen
Aktif geliştirme	Evet	Hayır
Dikey bölme	Evet	Evet (yeni sürüm)
Fare desteği	Evet	Sınırlı
Yapılandırma	Güçlü	Temel
Varsayılan kurulum	Hayır	Genellikle evet
Öğrenme eğrisi	Orta	Düşük
Betik desteği	Mükemmel	İyi

Pratik Kullanım Senaryoları

Uzun Süren İşlemler

hljs bash

# Yeni oturum başlat
tmux new -s build

# Uzun süren komutu çalıştır
make all

# Oturumdan ayrıl — işlem devam eder
# Ctrl+b d

# Daha sonra kontrol et
tmux attach -t build

Çoklu Sunucu İzleme

hljs bash

# Oturum başlat
tmux new -s monitoring

# Dikey bölme
# Ctrl+b %

# Sol bölmede CPU izle
htop

# Sağ bölmeye geç (Ctrl+b sağ ok)
# Disk I/O izle
iostat -x 2

Tmux ile Otomatik Oturum

hljs bash

# ~/.bashrc veya ~/.bash_profile'a ekle
if command -v tmux &> /dev/null && [ -z "$TMUX" ]; then
  tmux attach -t default || tmux new -s default
fi

Otomatik oturum başlatmayı dikkatli kullanın. Bazı sistemlerde SSH anahtar tabanlı otomasyonla çakışabilir.

Tmux Plugin Manager (TPM) ile tmux'u genişletebilirsiniz. tmux-resurrect eklentisi oturumları sistem yeniden başlatmalarında bile korur.

Sonuç

Tmux ve Screen, uzak sunucu yönetiminin vazgeçilmez araçlarıdır. REXE sunucularında uzun süren işlemleri, derleme görevlerini veya sürekli izleme komutlarını çalıştırırken bu araçları kullanmak, SSH bağlantısı kesilse bile işlerinizin güvende olmasını sağlar. Yeni başlayanlar için Screen daha basit bir başlangıç noktasıdır; ancak uzun vadede Tmux'un sunduğu esneklik ve özellikler çok daha değerlidir.

Tmux ve Screen Kullanımı: SSH Oturum Yönetimi Rehberi

İçindekiler