Veritabanı Bağlantı Havuzu: PgBouncer ve ProxySQL

Veritabanı bağlantı havuzu (connection pooling), uygulamaların veritabanına her istek için yeni bağlantı açmak yerine önceden oluşturulmuş bağlantıları yeniden kullanmasını sağlayan bir tekniktir. Bu yaklaşım, bağlantı kurma maliyetini ortadan kaldırır, veritabanı sunucusundaki bağlantı sayısını sınırlar ve genel uygulama performansını önemli ölçüde artırır.

Neden Bağlantı Havuzu Kullanmalısınız?

Her veritabanı bağlantısı sunucu tarafında bellek ve CPU kaynağı tüketir. Yüksek trafikli uygulamalarda:

Senaryo	Bağlantı Havuzu Olmadan	Bağlantı Havuzu ile
1000 eş zamanlı istek	1000 DB bağlantısı	20-50 DB bağlantısı
Bağlantı süresi	Her istekte 5-50ms	Sıfır (yeniden kullanım)
Bellek kullanımı	Yüksek	Düşük
Ölçeklenebilirlik	Sınırlı	Yüksek

PostgreSQL için PgBouncer, MySQL/MariaDB için ProxySQL en yaygın kullanılan bağlantı havuzu çözümleridir. Her ikisi de production ortamlarında kanıtlanmış araçlardır.

PgBouncer Kurulumu (PostgreSQL)

Kurulum

hljs bash

# Ubuntu/Debian
apt update
apt install -y pgbouncer

# CentOS/AlmaLinux
dnf install -y pgbouncer

# Sürümü kontrol et
pgbouncer --version

pgbouncer.ini Yapılandırması

hljs bash

nano /etc/pgbouncer/pgbouncer.ini

hljs ini

[databases]
; Veritabanı alias = bağlantı bilgileri
myapp = host=127.0.0.1 port=5432 dbname=myapp
analytics = host=127.0.0.1 port=5432 dbname=analytics

[pgbouncer]
; Dinleme adresi ve portu
listen_addr = 127.0.0.1
listen_port = 6432

; Kimlik doğrulama
auth_type = md5
auth_file = /etc/pgbouncer/userlist.txt

; Havuz modu: session, transaction, statement
pool_mode = transaction

; Bağlantı limitleri
max_client_conn = 1000
default_pool_size = 25
min_pool_size = 5
reserve_pool_size = 5
reserve_pool_timeout = 3

; Bağlantı zaman aşımı
server_idle_timeout = 600
client_idle_timeout = 0
server_connect_timeout = 15

; Log ayarları
logfile = /var/log/postgresql/pgbouncer.log
pidfile = /var/run/postgresql/pgbouncer.pid

; Admin arayüzü
admin_users = pgbouncer_admin
stats_users = pgbouncer_stats

Kullanıcı Listesi Oluşturma

hljs bash

# PostgreSQL'den kullanıcı hash'lerini al
psql -U postgres -c "SELECT '\"' || usename || '\"' || ' \"' || passwd || '\"' FROM pg_shadow;"

# userlist.txt dosyasını oluştur
nano /etc/pgbouncer/userlist.txt

"appuser" "md5HASH_BURAYA"
"pgbouncer_admin" "md5HASH_BURAYA"

hljs bash

# Servisi başlat
systemctl start pgbouncer
systemctl enable pgbouncer

# Durumu kontrol et
systemctl status pgbouncer

PgBouncer Havuz Modları

hljs ini

; SESSION modu: Her istemci bağlantısı için bir sunucu bağlantısı
; En uyumlu mod, en az verimli
pool_mode = session

; TRANSACTION modu: Bağlantı sadece transaction süresince tutulur
; Önerilen mod, çoğu uygulama için ideal
pool_mode = transaction

; STATEMENT modu: Her SQL ifadesi için bağlantı serbest bırakılır
; En verimli ama prepared statements desteklenmez
pool_mode = statement

PgBouncer İzleme

hljs bash

# Admin konsoluna bağlan
psql -h 127.0.0.1 -p 6432 -U pgbouncer_admin pgbouncer

# Havuz istatistikleri
SHOW POOLS;

# İstemci bağlantıları
SHOW CLIENTS;

# Sunucu bağlantıları
SHOW SERVERS;

# Genel istatistikler
SHOW STATS;

# Yapılandırmayı yeniden yükle
RELOAD;

ProxySQL Kurulumu (MySQL/MariaDB)

Kurulum

hljs bash

# Ubuntu/Debian için
wget -O - 'https://repo.proxysql.com/ProxySQL/proxysql-2.x.x/repo_pub_key' | apt-key add -
echo deb https://repo.proxysql.com/ProxySQL/proxysql-2.x.x/$(lsb_release -sc)/ ./ | tee /etc/apt/sources.list.d/proxysql.list
apt update
apt install -y proxysql2

# Alternatif: doğrudan paket indir
wget https://github.com/sysown/proxysql/releases/download/v2.5.5/proxysql_2.5.5-ubuntu22_amd64.deb
dpkg -i proxysql_2.5.5-ubuntu22_amd64.deb

# Servisi başlat
systemctl start proxysql
systemctl enable proxysql

ProxySQL Yapılandırması

hljs bash

# Admin arayüzüne bağlan (varsayılan: admin/admin)
mysql -h 127.0.0.1 -P 6032 -u admin -padmin

hljs sql

-- MySQL sunucularını ekle
INSERT INTO mysql_servers (hostgroup_id, hostname, port, weight, max_connections)
VALUES
  (0, '127.0.0.1', 3306, 1000, 200),   -- Yazma grubu (master)
  (1, '192.168.1.101', 3306, 1000, 200), -- Okuma grubu (replica 1)
  (1, '192.168.1.102', 3306, 1000, 200); -- Okuma grubu (replica 2)

-- Kullanıcı ekle
INSERT INTO mysql_users (username, password, default_hostgroup)
VALUES ('appuser', 'GucluSifre123!', 0);

-- Sorgu kuralları: SELECT'leri okuma grubuna yönlendir
INSERT INTO mysql_query_rules (rule_id, active, match_pattern, destination_hostgroup, apply)
VALUES
  (1, 1, '^SELECT.*FOR UPDATE', 0, 1),  -- SELECT FOR UPDATE -> master
  (2, 1, '^SELECT', 1, 1);              -- Diğer SELECT -> replica

-- Bağlantı havuzu ayarları
UPDATE mysql_variables SET variable_value = '200'
WHERE variable_name = 'mysql-max_connections';

UPDATE global_variables SET variable_value = '10'
WHERE variable_name = 'mysql-connection_max_age_ms';

-- Değişiklikleri uygula
LOAD MYSQL SERVERS TO RUNTIME;
SAVE MYSQL SERVERS TO DISK;
LOAD MYSQL USERS TO RUNTIME;
SAVE MYSQL USERS TO DISK;
LOAD MYSQL QUERY RULES TO RUNTIME;
SAVE MYSQL QUERY RULES TO DISK;

ProxySQL İzleme

hljs sql

-- Bağlantı havuzu durumu
SELECT * FROM stats_mysql_connection_pool;

-- Sorgu istatistikleri
SELECT * FROM stats_mysql_query_digest ORDER BY sum_time DESC LIMIT 10;

-- Sunucu durumu
SELECT * FROM mysql_servers;

-- Aktif bağlantılar
SELECT * FROM stats_mysql_processlist;

MySQL Yerleşik Bağlantı Havuzu

MySQL 8.0+ ile gelen Thread Pool eklentisi:

hljs ini

# /etc/mysql/mysql.conf.d/mysqld.cnf
[mysqld]
# Thread pool
plugin-load-add = thread_pool.so
thread_pool_size = 16
thread_pool_max_active_query_threads = 32
thread_pool_max_unused_threads = 16
thread_pool_stall_limit = 500

# Bağlantı limitleri
max_connections = 500
back_log = 100
wait_timeout = 600
interactive_timeout = 600

Node.js Entegrasyonu

MySQL2 ile Bağlantı Havuzu

hljs javascript

const mysql = require('mysql2/promise');

// Bağlantı havuzu oluştur
const pool = mysql.createPool({
  host: '127.0.0.1',
  port: 6033,          // ProxySQL portu
  user: 'appuser',
  password: 'GucluSifre123!',
  database: 'myapp',
  waitForConnections: true,
  connectionLimit: 20,  // Havuz boyutu
  queueLimit: 0,        // Sınırsız kuyruk
  enableKeepAlive: true,
  keepAliveInitialDelay: 0
});

// Havuzdan bağlantı al ve kullan
async function getUsers() {
  const [rows] = await pool.execute('SELECT * FROM users WHERE active = ?', [1]);
  return rows;
  // Bağlantı otomatik olarak havuza geri döner
}

// Havuz istatistikleri
console.log('Havuz boyutu:', pool.pool._allConnections.length);

PostgreSQL (pg) ile Bağlantı Havuzu

hljs javascript

const { Pool } = require('pg');

const pool = new Pool({
  host: '127.0.0.1',
  port: 6432,          // PgBouncer portu
  user: 'appuser',
  password: 'GucluSifre123!',
  database: 'myapp',
  max: 20,             // Maksimum bağlantı
  idleTimeoutMillis: 30000,
  connectionTimeoutMillis: 2000,
});

// Havuzu kullan
async function query(text, params) {
  const start = Date.now();
  const res = await pool.query(text, params);
  const duration = Date.now() - start;
  console.log('Sorgu süresi:', duration, 'ms');
  return res;
}

// Graceful shutdown
process.on('SIGINT', async () => {
  await pool.end();
  process.exit(0);
});

Python Entegrasyonu

SQLAlchemy ile Bağlantı Havuzu

hljs python

from sqlalchemy import create_engine, text
from sqlalchemy.pool import QueuePool

# PostgreSQL + PgBouncer
engine = create_engine(
    'postgresql://appuser:GucluSifre123!@127.0.0.1:6432/myapp',
    poolclass=QueuePool,
    pool_size=10,           # Havuz boyutu
    max_overflow=20,        # Ek bağlantı limiti
    pool_timeout=30,        # Bağlantı bekleme süresi
    pool_recycle=1800,      # Bağlantı yenileme süresi (saniye)
    pool_pre_ping=True,     # Bağlantı sağlık kontrolü
    echo=False
)

# Bağlantıyı kullan
with engine.connect() as conn:
    result = conn.execute(text('SELECT * FROM users WHERE active = :active'), {'active': 1})
    users = result.fetchall()

# MySQL + ProxySQL
mysql_engine = create_engine(
    'mysql+pymysql://appuser:GucluSifre123!@127.0.0.1:6033/myapp',
    pool_size=10,
    max_overflow=20,
    pool_recycle=3600,
    pool_pre_ping=True
)

asyncpg ile Asenkron Havuz

hljs python

import asyncpg
import asyncio

async def create_pool():
    pool = await asyncpg.create_pool(
        host='127.0.0.1',
        port=6432,
        user='appuser',
        password='GucluSifre123!',
        database='myapp',
        min_size=5,
        max_size=20,
        command_timeout=60
    )
    return pool

async def get_users(pool):
    async with pool.acquire() as conn:
        rows = await conn.fetch('SELECT * FROM users WHERE active = $1', True)
        return rows

PHP Entegrasyonu

PDO ile Bağlantı Havuzu

hljs php

<?php
// PHP'de PDO kalıcı bağlantılar (persistent connections)
$dsn = 'mysql:host=127.0.0.1;port=6033;dbname=myapp;charset=utf8mb4';
$options = [
    PDO::ATTR_PERSISTENT => true,          // Kalıcı bağlantı
    PDO::ATTR_ERRMODE => PDO::ERRMODE_EXCEPTION,
    PDO::ATTR_DEFAULT_FETCH_MODE => PDO::FETCH_ASSOC,
    PDO::ATTR_EMULATE_PREPARES => false,
    PDO::MYSQL_ATTR_INIT_COMMAND => 'SET NAMES utf8mb4'
];

try {
    $pdo = new PDO($dsn, 'appuser', 'GucluSifre123!', $options);
} catch (PDOException $e) {
    throw new RuntimeException('Veritabani baglantisi basarisiz: ' . $e->getMessage());
}

// Sorgu calistir
$stmt = $pdo->prepare('SELECT * FROM users WHERE active = ?');
$stmt->execute([1]);
$users = $stmt->fetchAll();

Laravel ile Bağlantı Havuzu

hljs php

// config/database.php
'mysql' => [
    'driver' => 'mysql',
    'host' => env('DB_HOST', '127.0.0.1'),
    'port' => env('DB_PORT', '6033'),  // ProxySQL portu
    'database' => env('DB_DATABASE', 'myapp'),
    'username' => env('DB_USERNAME', 'appuser'),
    'password' => env('DB_PASSWORD', ''),
    'options' => [
        PDO::ATTR_PERSISTENT => true,
    ],
],

Performans Optimizasyonu

PgBouncer Optimizasyon Ayarları

hljs ini

[pgbouncer]
; Yüksek trafikli ortamlar için
max_client_conn = 2000
default_pool_size = 50
min_pool_size = 10
reserve_pool_size = 10

; Bağlantı yaşam süresi
server_lifetime = 3600
server_idle_timeout = 300

; TCP optimizasyonu
tcp_keepalive = 1
tcp_keepidle = 60
tcp_keepintvl = 10
tcp_keepcnt = 5

; Performans izleme
stats_period = 60

ProxySQL Optimizasyon Ayarları

hljs sql

-- Bağlantı havuzu boyutunu artır
UPDATE global_variables SET variable_value = '500'
WHERE variable_name = 'mysql-max_connections';

-- Bağlantı yeniden kullanım süresi
UPDATE global_variables SET variable_value = '3600000'
WHERE variable_name = 'mysql-connection_max_age_ms';

-- Sorgu önbelleği
UPDATE global_variables SET variable_value = '1'
WHERE variable_name = 'mysql-query_cache_stores_empty_result';

LOAD MYSQL VARIABLES TO RUNTIME;
SAVE MYSQL VARIABLES TO DISK;

Sonuç

Bağlantı havuzu, yüksek trafikli uygulamalarda veritabanı performansını dramatik biçimde artırır. PostgreSQL için PgBouncer, MySQL için ProxySQL en olgun ve güvenilir çözümlerdir. Doğru havuz modu seçimi (transaction modu genellikle en iyi denge noktasıdır) ve uygulama dilinize uygun entegrasyon ile REXE sunucularınızda maksimum veritabanı performansı elde edebilirsiniz.

Veritabanı Bağlantı Havuzu: PgBouncer ve ProxySQL

İçindekiler